Drodzy bracia i siostry!

 

W dniu dzisiejszym, czyli w pierwszą niedzielę Wielkiego Postu, Cerkiew obchodzi święto zwane Triumfem Prawosławia, lub inaczej Triumfem Ortodoksji. Zostało ono ustanowione w roku 843 na pamiątkę zwycięstwa Chrześcijaństwa nad herezją ikonoklazmu. Dzisiejsze święto jest zatem wspomnieniem szczególnego wydarzenia w historii Cerkwi i zarazem zamknięciem pewnego etapu w jej dziejach. Ikonoklazm bowiem był ostatnią wielką herezją w dziejach Kościoła niepodzielonego. W prozaiczny sposób koncentrował w sobie wszystkie wcześniejsze herezje, zwalczane i pokonane przez Kościół, począwszy od pierwszego Soboru Powszechnego w Nicei, który potępił aranizm (który zaprzeczał Boskiej naturze Syna Bożego), a skończywszy na siódmym Soborze (także w Nicei), który przezwyciężył właśnie ikonoklazm.

 

Herezja ikonoklazmu, inaczej zwanego obrazobórstwem, polegała na negacji kultu ikon i świętych relikwii. Posługiwała się nieprawidłowym rozumieniem tekstu zakazu sporządzania wizerunków Boga znanym ze Starego Testamentu i będącym treścią II przykazania Dekalogu. Zaprzeczała zatem temu, co jest decydujące dla Boskiego planu zbawienia człowieka – Bogoczłowieczeństwu Jezusa Chrystusa i prawdzie o Jego Wcieleniu, Śmierci i Zmartwychwstaniu. W istocie zatem podważała to, co stanowi cel naszego Zbawienia – przebóstwienie, czyli to, co tak znakomicie wyraził św. Atanazy Wielki z Aleksandrii (obrońca Ortodoksji przed arianizmem z IV w.), że Bóg stał się człowiekiem, aby człowiek mógł stać się bogiem. Bogiem jednak nie z natury, gdyż Bogiem z natury jest tylko sama Święta Trójca, ale bogiem z woli i łaski Bożej.

 

Drodzy bracia i siostry! Słyszeliśmy w dzisiejszym czytaniu z Ewangelii św. Jana słowa Filipa skierowane do Natanaela, gdy namawiał go, aby poszedł zobaczyć „tego, o którym pisał w zakonie Mojżesz i Prorocy”. Filip powiedział: „Chodź i zobacz!”. Naprawdę zatem Natanael zobaczył Chrystusa takim, jakim on był i wyznał wiarę w Niego jako Syna Bożego i Mesjasza. Chrystus pozwolił zobaczyć się Natanaelowi tak, jak pozwala zobaczyć się również i nam. Oto widzimy Go na ikonach i oddajemy mu cześć. Oddajemy pokłon nie desce, na której znajduje się Jego wizerunek (jak chcieli to rozumieć ikonoklaści), lecz Jemu Samemu, naszemu Bogu, Zbawicielowi i Władcy. Wszak śpiewamy na Świętej Liturgii zaraz po przyjęciu Świętego Ciała i Krwi Pana naszego Jezusa Chrystusa: „Widzieliśmy światłość prawdziwą, przyjęliśmy Ducha z niebios, znaleźliśmy wiarę prawdziwą”. Światłością naszą jest bowiem Chrystus, który nas oświeca i w którego oblekliśmy się w Sakramencie Świętego Chrztu.

 

Bracia i siostry! Oddajemy także cześć ikonom Bogurodzicy i świętych, wychwalając i czcząc osoby na nich wyobrażone. W ten sposób kłaniamy się tym, którzy dostąpili świętości poprzez rozwijanie w sobie Bożego podobieństwa i oczyszczanie znajdującego się w nich Bożego obrazu. Ich świętość i trud są dla nas przykładem mocy daru Bożego obrazu, który jest w nas podstawą naszego człowieczeństwa. Jak bezcenny i jak mocny to dar słyszeliśmy w dzisiejszej lekcji apostolskiej, która podaje przykłady świętych urzeczywistniających swoje powołanie bycia na obraz Boży mimo wszelkich trudności.

 

Amen.